Food Fraud

14-12-2020

Γνωρίζουμε πραγματικά τί τρώμε;

Γνωρίζουμε πραγματικά τί τρώμε;
Η ασφάλεια είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την κυκλοφορία των τροφίμων στην αγορά. Η ανάπτυξη μεθοδολογιών προς την προσπάθεια αυτή (HACCP, HARPC), έχουν βελτιώσει σημαντικά την ασφάλεια των παραγομένων προϊόντων. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, μετά τον εντοπισμό περιστατικών σκόπιμης επιμόλυνσης των τροφίμων, προέκυψε ανάγκη για την λήψη επιπρόσθετων μέτρων για την ασφάλεια των εγκαταστάσεων παραγωγής και την αποφυγή περιστατικών νοθείας, προκειμένου να προστατευθεί το κύρος και η αξιοπιστία τους.

Τι είναι food fraud;
Σύμφωνα με τον Κανονισμό 625/2017 της Ευρωπαϊκής Ενωσης, σχετικά με τους επίσημους ελέγχους των αρχών, ως νοθεία/ απάτη χαρακτηρίζεται κάθε πληροφορία που ενδέχεται να παραπλανήσει τους καταναλωτές, ιδίως ως προς τη φύση, την ταυτότητα, τις ιδιότητες, τη σύνθεση, την ποσότητα, τη διατηρησιμότητα, τη χώρα καταγωγής ή τον τόπο προέλευσης, τη μέθοδο παρασκευής ή παραγωγής των τροφίμων.
Τα βασικά χαρακτηριστικά της νοθείας/ απάτης στα τρόφιμα είναι:
1. Η μη συμμόρφωση με τη νομοθεσία σχετικά με την παραγωγή των προϊόντων
2. H πρόθεση της εταιρίας να προχωρήσει σε νοθεία/ απάτη
3. Το οικονομικό όφελος από την προσπάθεια αυτή
4. Την εξαπάτηση των καταναλωτών
Περιστατικά νοθείας μπορεί να είναι:
– Αραίωση: η ανάμιξη ενός υγρού υψηλής αξίας με ένα άλλο χαμηλότερης αξίας
– Αντικατάσταση: η αντικατάσταση ενός συστατικού ή τμήματος προϊόντος, υψηλής αξίας, από ένα άλλο χαμηλότερης αξίας
– Απόκρυψη: Η απόκρυψη στοιχείων για την χρήση συστατικών χαμηλότερης ποιότητας
– Εσφαλμένη σήμανση: η τοποθέτηση ψευδών ισχυρισμών στην ετικέτα ενός τροφίμου με στόχο το κέρδος
– Μη εγκεκριμένη χρήση: η χρήση μη επιτρεπόμενων συστατικών στα προϊόντα με σκοπό την βελτίωση των χαρακτηριστικών τους
– Παραχάραξη: η αντιγραφή επωνυμίας, συνταγής, μεθόδου επεξεργασίας με σκοπό το οικονομικό όφελος
– Πώληση προϊόντων από κλοπή/ αμφίβολες αγορές: η πώληση προϊόντων τα οποία προέρχονται από κλοπή ή αγνώστων χαρακτηριστικών λόγω του γεγονότος ότι δεν είναι σαφής η προέλευσή τους
Τρόφιμα όπως το μέλι, τα λίπη / έλαια (πχ. ελαιόλαδο), τα αλιεύματα (π.χ. τόνος) έχουν χαρακτηριστεί ως τα πιο πιθανά τρόφιμα για νοθεία.

Ποιους αφορά;
Η λήψη μέτρων κατά της νοθείας / απάτης τροφίμων αφορά όλους τους παραγωγούς τροφίμων και υλικών πρώτης συσκευασίας (που έρχονται σε άμεση επαφή με το τρόφιμο).

Είναι υποχρεωτικό;
Στο πλαίσιο της εφαρμογής αρχών HACCP, η λήψη μέτρων κατά της νοθείας / απάτης είναι έμμεσα υποχρεωτική, χωρίς να απαιτείται καθορισμός της μεθοδολογίας για τα μέτρα που θα ληφθούν. Αντίστοιχα, η νέα έκδοση του ISO 22000:2018, δίνει την ελευθερία στις εταιρείες να αξιολογήσουν την αναγκαιότητα της λήψης μέτρων για την καταπολέμηση της νομοθεσίας απάτης.
Η ανάπτυξη διαδικασιών για την καταπολέμηση του ενδεχομένου νοθείας/ απάτης στα παραγόμενα τρόφιμα/ υλικά είναι υποχρεωτική κατά την εφαρμογή αναγνωρισμένων, κατά GFSI, πρότυπων (BRC, IFS , FSSC 22000), FAMI QS κ.λπ., τα οποία προσεγγίζουν ολιστικά την ασφάλεια των τροφίμων & ζωοτροφών.

Τί απαιτείται;
Αρκετές μεθοδολογίες έχουν αναπτυχθεί προκείμενου να αναπτύξει και να εφαρμόζει μία επιχείρηση πλάνο για την αποφυγή περιστατικών νοθείας/ απάτης (TS/PAS 96, SSAFE κλπ.) . Στην κατεύθυνση αυτή, τα πρότυπα έχουν εκδώσει κατευθυντήριες οδηγίες ή και εργαλεία για την διευκόλυνση των εταιριών που πρόκειται να τα εφαρμόσουν.
Σε κάθε περίπτωση η κάθε εταιρία πρέπει να επιλέξει την κατάλληλη, για αυτή, μεθοδολογία για την ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου και αποτελεσματικού πλάνου για την καταπολέμηση των περιστατικών νοθείας. Η προσπάθεια αυτή, στηρίζεται στην ανάλυση ευπάθειας (Vulnerability Assessment).
H μελέτη ευπάθειας περιλαμβάνει:
• την αξιολόγηση των εισερχομένων υλικών στην εταιρία, αξιολογώντας κατ΄ ελάχιστον τα εξής:
– Η ιστορικότητα των υλικών
– Η αξιολόγηση των προμηθευτών (απευθείας προμηθευτές, μεσίτες, οικονομική κατάσταση προμηθευτών, πιστοποιήσεις)
– Η θέση των προμηθευτών στην εφοδιαστική αλυσίδα
– Η τιμή των υλικών
– Η φύση των προμηθευόμενων υλικών (σκόνη, υγρά, στερεά)
σε συνδυασμό με τα υφιστάμενα μέτρα και την συχνότητα ελέγχων, αποτελούν την βάσει για την αξιολόγηση των εισερχομένων και την λήψη κατάλληλων μέτρων.
• αξιολόγηση των σημείων εντός της εταιρίας, τα οποία μπορούν να οδηγήσουν σε περιστατικά νοθείας/ απάτης. Κατά την αξιολόγηση αυτή πρέπει να ληφθούν υπόψη τα εξής:
– Σημεία όπου κρίνεται η συμμόρφωση του προϊόντος με την νομοθεσία
– Σημεία όπου ενδέχεται να γίνει ανεπιθύμητη αντικατάσταση υλικών κατά την παραγωγική διαδικασία
– Η κουλτούρα των εργαζομένων
– Η πολιτική της εταιρίας
Η αναγνώριση των κρίσιμων υλικών και σημείων στην παραγωγική διαδικασία, καθορίζουν το σύνολο των πολιτικών που πρέπει να υιοθετηθούν από την εταιρεία, προκειμένου να μειωθεί σε αποδεκτά επίπεδα ο κίνδυνος από την εκδήλωση περιστατικών νοθείας/ απάτης.

Η PRIORITY συνδυάζει την εκτεταμένη εμπειρία και εξειδίκευση στην υγιεινή και ασφάλεια τροφίμων, έχοντας συνεργαστεί από το 1998 με εκατοντάδες επιχειρήσεις τροφίμων: από τον υγειονομικό σχεδιασμό των υποδομών μέχρι την αυτοματοποίηση μέσω λογισμικού των διαδικασιών και των ελέγχων HACCP και από την διενέργεια αιφνιδιαστικών ελέγχων εφαρμογής έως την επιστημονική εμπειρογνωμοσύνη στις διατροφικές κρίσεις. Μπορείτε να βασίζεστε σε εμάς για τις διεθνείς πιστοποιήσεις σας, τη συμμόρφωση με τη νομοθεσία, τους ελέγχους του ΕΦΕΤ και τις επιθεωρήσεις των πελατών σας.